Alcoholvrij

Uit Schuim #5 Door Roel Mulder Illustratie Simon Cordes
0-0

Voor sommige bierbrouwers en -drinkers is het de heilige graal: lekker alcoholvrij bier. Toch is het concept van bier zonder alcohol in Nederland al bijna een volle eeuw oud. In 1918 introduceerde de Phoenix-brouwerij in Amersfoort de ‘alcoholvrije bierlimonade’ Malto, die onder meer werd aangeprezen voor sportlui en ‘studeerenden’. Het bleef echter nauwelijks twee jaar in de handel. In 1932 probeerde de Amsterdamse brouwerij De Gekroonde Valk het nog met een ‘zoet stout’, aanvankelijk van 2% alcohol, later alcoholvrij. Ook dat werd geen succes.

Pas in de jaren zeventig keerde alcoholarm bier terug op de markt. In 1974 kwam het dure Zwitserse merk Birell naar Nederland, dat 0,5% bevatte. In de jaren tachtig kreeg het Duitse Clausthaler de nog kleine Nederlandse alcoholvrij-markt in zijn greep. In september 1988 sprong Heineken hierop in door het merk Buckler te introduceren, op de voet gevolgd door onder meer Stender en Bavaria Malt. Het werd een trend. In 1990 opende in Utrecht zelfs een alcoholvrij café, de Kabouter NAB (‘Non Alcoholic Bar’). De bierbrouwers jubelden: in 1993 bestond 8,1% van het Nederlandse bierverbruik uit alcoholvrij en -arm bier en men verwachtte dat dat nog zou stijgen naar minstens 10%.

De bomen groeiden echter niet tot in de hemel. Daar kwam Heineken op de laatste avond van de jaren tachtig al achter, toen Youp van ’t Hek in zijn Oudejaarsconference grondig de draak stak met het merk Buckler, met kelderende verkoop tot gevolg. Alcoholvrij bier was een kortstondige rage: tegenwoordig zit het marktaandeel ervan in Nederland op nog geen 3%. De grote brouwers jubelen elk jaar weer over de omzetstijging van alcoholvrij, maar in werkelijkheid blijft het al jaren een relatief onbelangrijk product.

In 1993 bestond 8,1% van het Nederlandse bierverbruik uit alcoholvrij en -arm bier en men verwachtte dat dat nog zou stijgen naar minstens 10%

Hoe wordt alcoholvrij bier gemaakt? Daar zijn grofweg twee methodes voor. De eerste is om gewoon bier te brouwen en de alcohol na afloop weer te verwijderen, hetzij door destillatie, hetzij door toepassing van een membraan waarbij alcohol eruit wordt ‘gefilterd’. De tweede methode is om te zorgen dat de vergisting niet, of op een andere manier dan gebruikelijk plaatsvindt. Men begint bijvoorbeeld al met een lager stamwortgehalte, vermindert de tijd dat de gist actief kan zijn, of past zelfs gisten toe die geen alcohol kunnen produceren. Al met al is het resultaat zelden echt bevredigend: met het verwijderen van alcohol vervliegen ook andere smaakcomponenten, en met onvolledige vergisting blijft een zoete, wort-achtige bijsmaak over.

Zelfs in die gevallen waarin een fabrikant met veel kunst- en vliegwerk iets aardigs weet te produceren, wordt de smaak van echt bier nooit helemaal bereikt: ook alcohol is immers een onderdeel van de smaakbeleving van bier. En ook niet onbelangrijk: terwijl bierbrouwen een eeuwenoud, natuurlijk proces is, gebeurt het maken van alcoholvrij bier met een door geheimzinnigheid omgeven chemische trukendoos.

roelOver de auteur
Roel Mulder is historicus, schrijver, vormgever en illustrator. Hij schreef onder andere het boek Verloren Bieren van Nederland.
roelmulder.nl
verlorenbieren.nl

0.0 bieren: de top 5 van Annemarie van Rooijen

Annemarie: Ondanks dat ik meer een liefhebber van speciaalbier ben, is het soms ook lekker om een pilsje te drinken. Het liefst met zo weinig mogelijk alcohol, zodat je ‘s ochtends lekker fris op staat. Gelukkig komen er daarvan steeds meer op de markt. Hieronder een greep uit de alcoholvrije pilsjes die ik tot nu toe (samen met mijn lief Eric) gedronken heb.

1 Heineken 0.0
De lekkerste tot nu toe. Smaakt echt naar pils. Fris, goed doordrinkbaar. Aangenamer dan het origineel. Jammer dat ie alleen bij AH en Jumbo te koop is.

2 Grolsch 0.0
Goede tweede. Heeft net als zijn alcoholische broer/zus een wat rondere, moutiger smaak dan Heineken. Een beetje bloemig met een vleugje lychee.

3 Bavaria 0.0
Moutig. Vol. Beetje muffig. Maar dat vind ik ook van die mét alcohol.

4 Jupiler 0.0
Weinig pils. Gaat meer richting Radler. Te frisdrank-achtig.

5 Erdinger Alcoholfrei
Bevat 0,5% vol alcohol. Hadden we hoopvol twee flessen van gekocht.  Moutig (tarwe), tegen muffig aan, met hints van banaan. Tweede fles is aan de gootsteen gevoerd.

annemarieAnnemarie van Rooijen is behalve grafisch vormgever bierliefhebber van het eerste uur. Onlangs rondde ze niveau 1 van de StiBON met goed gevolg af, ‘voor extra verdieping’, zoals ze zelf zei. Voor Schuim proeft ze bier en geeft haar oordeel, dit keer voor een selectie alcoholvrije bieren.
Meer lezen?
Dit artikel verscheen in Schuim magazine #5. Benieuwd naar meer verhalen over de wereld van het speciaalbier? Neem een abonnement op Schuim! In onze webshop vind je alle combi’s en losse nummers.
roelOver de auteur
Roel Mulder is historicus, schrijver, vormgever en illustrator. Hij schreef onder andere het boek Verloren Bieren van Nederland.
> roelmulder.nl
verlorenbieren.nl
Deel deze pagina!